Historia kołem się toczy: pionierski duch współczesnych start-upowców ma wiele wspólnego z tym, co działo się w pierwszych dniach automobilu. Wystarczy przytoczyć przykład roku 1888, gdy – dwa lata po wynalezieniu samochodu – Karl Benz i Gottlieb Daimler powrócili z kolejnymi projektami. Ich innowacyjne pomysły utorowały drogę do nowego świata mobilności. Wizjonerska siła i odważne, elastyczne podejście – oto cechy, które charakteryzowały raczkującą wtedy firmę.

Świeży powiew w świecie ekonomii: młode firmy prześcigają się w opracowywaniu rewolucyjnych pomysłów, które mają zmienić przyszłość. To typowe przykłady start-upów, z małymi zespołem oraz wysokim poziomem elastyczności i innowacyjności. Szczególny nacisk kładą na nowoczesne rozwiązanie techniczne. Brzmi to bardzo współcześnie, ale tak naprawdę nie różni się od sytuacji panującej pod koniec XIX wieku. W drugiej fazie epoki założycielskiej (Gründerzeit) mieliśmy do czynienia z rozkwitem start-upów podobnym do dzisiejszego przemysłu zaawansowanych technologii. 130 lat temu w samym środku tego błyskawicznie rozwijającego się sektora znaleźli się pionierzy motoryzacji – Gottlieb Daimler i Karl Benz.

Już przed 1884 rokiem obaj ci inżynierowie niezależnie od siebie zdążyli „dorobić się” pionierskich osiągnięć. Karl Benz wspólnie z inwestorami założył w Mannheim spółkę Benz & Cie. i rozpoczął tam produkcję dwusuwowego silnika swojej konstrukcji. Nowa jednostka miała liczne zastosowania jako stacjonarne źródło napędu. W tym samym czasie Gottlieb Daimler i Wilhelm Maybach zaprojektowali w Cannstatt wysokoobrotowy silnik czterosuwowy. Tak narodziły się podstawy do produkcji pierwszych samochodów: dochody ze sprzedaży dwusuwowych jednostek pozwoliły Benzowi opracować automobil, a Daimler i Maybach, dysponując innowacyjnym silnikiem, mieli źródło napędu dla swojej zmotoryzowanej bryczki. W 1886 r. Benz zaprezentował pierwszy samochód świata – opatentowany pojazd silnikowy. Równocześnie Daimler otrzymał pozwolenie na użytkowanie zmotoryzowanego powozu i w czterokołowym pojeździe zamontował swoją jednocylindrową jednostkę.

Dwa lata później, w roku 1888, inżynierowie włączyli wysokoobrotowy silnik spalinowy w wiele innowacyjnych koncepcji – i sprawili, że mobilność awansowała na nowy poziom. Zarówno Daimler, jak i Benz mieli dwie obawy: z jednej strony o znalezienie dla silnika nowych zastosowań, z drugiej – o skuteczne wykazanie potencjalnym klientom niezawodności napędu nowo powstałego samochodu.

Gottlieb Daimler z zaangażowaniem badał nowe zastosowania dla silnika spalinowego, opracowanego we współpracy z Wilhelmem Maybachem. Po pierwszym motocyklu na świecie – Reitwagen z 1885 r. – oraz zmotoryzowanym powozie (1886 r.) w 1888 r. narodziły się kolejne innowacyjne koncepcje.

Jako pierwsza powstała zmotoryzowana pompa strażacka: w wozach strażackich, wciąż jeszcze ciągniętych przez konie, silnik Daimlera przejął napęd pompy gaśniczej. Idea była imponująca – nowa pompa była gotowa do pracy niemal natychmiast, podczas gdy parową niełatwo było uruchomić. Co więcej, legitymowała się znaczne większą wydajnością niż sikawki napędzane siłą mięśni albo tzw. gazowe, które nasycały wodę dwutlenkiem węgla.

Daimler-Feuerspritze, 1890. Die Idee Gottlieb Daimlers, seinen Motor möglichst universell einzusetzen, brachte auch den Feuerwehren einen enormen Fortschritt. Am 29. Juli 1888 meldet er seine Feuerspritze mit Motorbetrieb zum Patent an, am 15. April 1889 wird ihm dafür das DRP Nr. 46779 erteilt. Die abgebildete Feuerspritze bewährte sich erstmals im Jahr 1892: Bei einem Großbrand in einer Cannstatter Bettfedernfabrik war sie fünf Stunden lang ununterbrochen im Einsatz, um den 20 m über der Straße liegenden Fabrikdachstuhl zu löschen. Die Spritze wurde später an die Erfurter-Feuerwehr verkauft und war dort bis 1925 in Betrieb. Technische Daten: 2 Zylinder, Gesamthubraum – 3041 ccm, Leistung bei 540 l/min – 6 PS.
Daimler fire pump, 1890. Gottlieb Daimler’s idea of putting his engine to the largest possible range of different uses also yielded enormous progress for the fire brigades. On July 29, 1888 he filed an application for a „fire pump with engine drive” with the Imperial Patent Office in Berlin. DRP (German Reich Patent) no. 46779 was granted on April 15, 1889. The fire pump depicted proved itself for the first time in 1892: for five hours, it sucked water and pumped it 20 meters high into the burning roof structure of a factory producing bed feathers in Cannstatt near Stuttgart. The pump was later sold to the Erfurt fire brigade where it did valuable service until 1925. Technical data: two cylinders, a total displacement of 3041 cc and an output of 540 liters/min – 6 hp

Daimler zgłosił patent na swoją zmotoryzowaną pompę strażacką 29 lipca 1888 r. Dokument uzyskał 15 kwietnia 1889 r. (patent nr 46779, klasa 59). Na potrzeby ochrony przeciwpożarowej inżynier zaopatrzył 1-konny silnik w małą, pomocniczą skrzynię biegów – w taki sposób, że pompa gaśnicza mogła pracować w wyjątkowo efektywnym zakresie prędkości obrotowych (180 obr./min). Jeszcze w tym samym roku udoskonalił swój wynalazek: podczas XIII święta niemieckich strażaków (28-31 lipca 1888 r.) w Hanowerze zaprezentował wydajniejszy wariant z dwucylindrowym silnikiem, generującym już moc 4 KM.

Podczas gdy Daimler poszukiwał w Cannstatt nowych obszarów zastosowań dla swojego silnika, w Mannheim zbliżał się pierwszy wielki sprawdzian rewolucyjnego wynalazku w postaci samochodu. W sierpniu 1888 r. Bertha Benz, żona Karla Benza, wraz z synami Eugenem i Richardem wyruszyła w pierwszą w historii motoryzacji daleką podróż automobilem. Standardową wersją Benza Patent-Motorwagen, znaną też jako Model 3, pokonała 106-kilometrową trasę z Mannheim do Pforzheim. Trójkołowiec miał silnik o mocy 2,5 KM. W ten sposób odbyła się udana światowa premiera automobilu, a równocześnie jego test w prawdziwych warunkach jazdy. Wyprawa dowiodła codziennej przydatności wynalazku i pozwoliła zebrać Karlowi Benzowi spostrzeżenia do przeprowadzenia dalszych udoskonaleń pojazdu na drodze do uruchomienia seryjnej produkcji.

Auf Heimatbesuch: Der originale Benz Patent-Motorwagen aus dem 1888 ist als Leihgabe des Science Museum, London, ein temporäres Exponat im Automuseum Dr. Carl Benz, Ladenburg.
Back home: The original Benz patent motor car of 1888, on loan by the Science Museum in London, as a temporary exhibit in the Dr. Carl Benz Automotive Museum in Ladenburg.

Wkrótce nastąpił kolejny sukces: Karl Benz zaprezentował Patent-Motorwagen oraz kilka stacjonarnych silników podczas pierwszej wystawy maszyn i silników dla Rzeszy Niemieckiej, odbywającej się od 1 sierpnia do 15 października 1888 roku na Isartorplatz w Monachium. Przy okazji pokazał swój automobil publicznie. 12 września 1888 roku otrzymał złoty medal za pierwszy seryjny samochód z silnikiem spalinowym.

Podczas gdy Bertha Benz zademonstrowała przydatność pojazdu w dalekiej podróży, a Karl Benz z sukcesami prezentował swój Patent-Motorwagen publiczności, Gottlieb Daimler znalazł jeszcze więcej zastosowań dla swojego silnika.

Szczególnie efektowny był pierwszy lot pojazdem silnikowym, odbyty 10 sierpnia 1888 r.: tego dnia, o 9 rano, statek powietrzny należąc do dra Friedricha Hermanna Wölferta wyruszył w swoją podróż na odcinku ponad 4 km, rozpoczynającym się na dziedzińcu fabryki Daimlera i zakończonym w Aldingen nieopodal Kornwestheim.

Mercedes-Benz Museum, Stuttgart, Legend 1. Authentic reconstruction of Wölfert’s motorised airship gondola with an original Daimler engine.
Mercedes-Benz Museum, Stuttgart, Mythosraum 1. Authentische Rekonstruktion der Gondel des wölfertschen Motor-Luftschiffs mit originalem Daimler-Motor.

Wypełniony wodorem zbiornik „przezwyciężał” siłę grawitacji, a 2,5-konny wysokoobrotowy 1-cylindrow silnik Daimlera zasilał dwa śmigła (poziome i pionowe), odpowiadając za napęd oraz wyważenie. Tego ranka stało się jasne, że czterosuwowy silnik ma ogromny potencjał jako jednostka lotnicza.

W 1888 r. minęło zaledwie kilka lat, odkąd przedsiębiorstwo Daimlera zaczęło swoją działalność jako innowacyjna „firmy garażowa” z siedzibą w letnim domu konstruktora w Cannstatt. Dziś ówczesny start-upowy duch pozostaje nie mniej żywy jak 130 lat temu. Widać to m.in. na przykładzie obecnego zaangażowania Daimler AG w Volocopter. Ten awiacyjny start-up z Bruchsal ma na celu wdrożenie w ciągu zaledwie kilku lat autonomicznych, elektrycznych taksówek powietrznych (eVTOL).

W 1888 r. silnik Gottlieba Daimlera nie tylko uniósł się w powietrze, ale wprawił też w ruch nowy pojazd szynowy: po tym, jak w 1887 r. Daimler, w ramach Cannstatter Volksfest, zaprezentował miniaturowy tramwaj z benzynową jednostką, rok później pokazał jego pełnowymiarową wersję. 7 października 1888 r. stuttgarcki dziennik „Schwäbische Kronik” poinformował o odbytej dzień wcześniej jeździe testowej „nowym spalinowym tramwajem Daimlera”. Pojazd, należący do firmy kolejowej ze Stuttgartu i zasilany 1-cylindrowym silnikiem o mocy 4 KM, mógł przewieźć do 20 osób.

U podstaw innowacji i inicjatyw z 1888 r. leżało pełne pasji dążenie do nowego zdefiniowania możliwości mobilności. Dziś pasja ta nazywa się „CASE”. To strategia koncernu Daimler AG na rzecz intuicyjnej mobilności przyszłci: skomunikowanej, autonomicznej, współdzielonej i elektrycznej. Rozpoczętej już dziś – a od jutra obecnej na drogach całego świata.

Pozdrawiam sympatyków portalu KlassikAuto.pl

Tomasz Mucha

e-mail: tomasz.mucha@daimler.com  

tel. +48 22 312 72 22