W historii europejskiej motoryzacji można znaleźć wiele zapomnianych marek, które tworzyły niezwykle interesujące samochody. Jednym z takich przykładów jest Zbrojovka Brno Z5 Express – elegancki i nowoczesny jak na swoje czasy model produkowany w połowie lat 30. XX wieku. Auto powstało w fabryce Československá zbrojovka Brno, znanej przede wszystkim z produkcji broni, ale w okresie międzywojennym zajmującej się również produkcją samochodów osobowych.

Dziś Z5 Express jest niezwykle rzadkim klasykiem, a jeden z ciekawszych egzemplarzy – sportowy roadster z 1936 roku – można zobaczyć w muzeum Veteran Arena Olomouc w Czechach.

Historia Zbrojovka Brno Z5 Express

Fabryka Československá zbrojovka Brno rozpoczęła produkcję samochodów już w latach 20. XX wieku. Wśród wcześniejszych modeli znalazły się między innymi Zbrojovka Brno Z4 oraz Zbrojovka Brno Z6 Hurvínek, które zdobyły popularność w Czechosłowacji dzięki prostocie konstrukcji i nowoczesnym rozwiązaniom.

Najbardziej zaawansowanym projektem firmy stał się jednak model Z5 Express, wprowadzony na rynek w 1935 roku. Był to samochód klasy średniej wyższej, zaprojektowany z myślą o bardziej wymagających klientach.

Auto wyróżniało się:

• nowoczesną konstrukcją,

• napędem na przednie koła,

• dynamiczną stylistyką nadwozia.

Produkcja modelu trwała jednak bardzo krótko – jedynie do 1936 roku. Powodem był rosnący nacisk na produkcję militarną w Europie oraz zmiana strategii firmy.

Łącznie powstało około 350–360 egzemplarzy, co czyni ten model jednym z najrzadszych samochodów produkowanych w przedwojennej Czechosłowacji.

Konstrukcja i stylistyka

Z5 Express był samochodem bardzo nowoczesnym jak na połowę lat 30. Wyróżniał się aerodynamiczną sylwetką, dużymi błotnikami i elegancką linią maski.

Auto oferowano w kilku wersjach nadwozia:

• czterodrzwiowa limuzyna

• kabriolet

• sportowy roadster

• coupe

Najbardziej efektowną odmianą był oczywiście roadster, czyli lekki samochód sportowy z otwartym nadwoziem. Takie egzemplarze powstawały w bardzo małych ilościach i dziś należą do największych rarytasów kolekcjonerskich.

Silnik i osiągi

Pod maską Zbrojovka Brno Z5 Express znajdował się czterocylindrowy silnik dwusuwowy – rozwiązanie stosowane w niektórych konstrukcjach środkowoeuropejskich producentów.

Jednostka napędowa była stosunkowo niewielka, ale dzięki lekkiej konstrukcji auta zapewniała przyzwoite osiągi.

Dane techniczne Zbrojovka Brno Z5 Express

Silnik: R4, dwusuwowy
Pojemność: 1470 cm³
Moc: 30 kW (ok. 40 KM)
Skrzynia biegów: manualna, 3-biegowa
Napęd: na przednie koła
Prędkość maksymalna: ok. 115–120 km/h
Lata produkcji: 1935–1936
Liczba wyprodukowanych egzemplarzy: ok. 357 sztuk

Jak na samochód z połowy lat 30., prędkość około 120 km/h była bardzo dobrym wynikiem.

Ciekawostki o Zbrojovka Brno Z5 Express

Jedna z pierwszych konstrukcji FWD w regionie

Model Z5 Express był jednym z pierwszych samochodów z napędem na przednie koła produkowanych w Czechosłowacji.

Dwusuwowy silnik w samochodzie osobowym

Czterocylindrowy silnik dwusuwowy był rozwiązaniem nietypowym – dziś kojarzy się raczej z motocyklami lub małymi autami powojennymi.

Bardzo krótka produkcja

Model był produkowany zaledwie przez około rok, co znacząco ograniczyło liczbę egzemplarzy.

Rzadkie wersje sportowe

Wersje roadster powstawały w minimalnych ilościach i dziś należą do najcenniejszych odmian tego modelu.

Egzemplarz w muzeum

Jednym z najlepiej zachowanych egzemplarzy jest roadster z 1936 roku znajdujący się w Veteran Arena Olomouc, jednym z największych muzeów motoryzacji w Czechach.

Ile dziś wart jest Zbrojovka Brno Z5 Express?

Ze względu na bardzo małą liczbę zachowanych egzemplarzy samochód ten bardzo rzadko pojawia się na rynku kolekcjonerskim.

Szacunkowe ceny zależą od stanu pojazdu i wersji nadwozia:

• egzemplarz wymagający renowacji: 60 000 – 90 000 €

• dobrze zachowany: 120 000 – 180 000 €

• rzadki roadster po renowacji: nawet 200 000 € lub więcej

Na aukcjach klasyków przedwojenne samochody z Europy Środkowej zyskują coraz większą popularność, dlatego wartość takich modeli stale rośnie.

Dziedzictwo marki Zbrojovka Brno

Choć produkcja samochodów w fabryce Československá zbrojovka Brno trwała stosunkowo krótko, marka pozostawiła po sobie kilka bardzo interesujących konstrukcji.

Modele takie jak Z4, Z6 Hurvínek czy właśnie Z5 Express pokazują, że w okresie międzywojennym czechosłowacki przemysł motoryzacyjny był niezwykle innowacyjny.

Dziś samochody tej marki są prawdziwymi unikatami kolekcjonerskimi, a egzemplarze zachowane w muzeach i prywatnych kolekcjach stanowią ważną część historii motoryzacji Europy Środkowej.

Zbrojovka Brno Z5 Express (1935–1936) – a Rare Luxury Roadster from Czechoslovakia

In the history of European motoring there are many forgotten brands that created fascinating automobiles. One such example is the Zbrojovka Brno Z5 Express – an elegant and technically advanced car produced in the mid-1930s. It was built by Československá zbrojovka Brno, a factory best known for manufacturing firearms, but which also produced passenger cars during the interwar period.

Today, the Z5 Express is an extremely rare classic. One of the most interesting surviving examples – a 1936 roadster – can be seen at the Veteran Arena Olomouc museum in the Czech Republic.

History of the Zbrojovka Brno Z5 Express

The company Československá zbrojovka Brno began producing automobiles in the 1920s. Earlier models included the Zbrojovka Brno Z4 and the Zbrojovka Brno Z6 Hurvínek, which became popular in Czechoslovakia thanks to their simple construction and modern engineering.

However, the most advanced project developed by the company was the Z5 Express, introduced in 1935. It was positioned as an upper-middle-class automobile designed for more demanding customers.

The car stood out thanks to:

• a modern engineering concept

• front-wheel drive

• elegant and dynamic styling

Unfortunately, production lasted only until 1936. Growing political tensions in Europe and the increasing focus on military production forced the company to end its passenger car program.

In total, around 350–360 cars were built, making the Z5 Express one of the rarest automobiles produced in pre-war Czechoslovakia.

Design and Styling

The Z5 Express was a very modern car for the mid-1930s. It featured aerodynamic body lines, large flowing fenders, and a long elegant bonnet.

Several body styles were offered:

• four-door sedan

• convertible

• sporty roadster

• coupe

The most striking version was the roadster, a lightweight open sports car. Only a very small number were produced, making them extremely desirable among collectors today.

Engine and Performance

Under the hood of the Zbrojovka Brno Z5 Express was a four-cylinder two-stroke engine, a solution used in some Central European automotive designs of the time.

Although relatively small, the engine delivered respectable performance thanks to the car’s lightweight construction.

Technical Specifications – Zbrojovka Brno Z5 Express

Engine: inline-four, two-stroke
Displacement: 1470 cm³
Power: 30 kW (approx. 40 hp)
Transmission: 3-speed manual
Drive: front-wheel drive
Top speed: approx. 115–120 km/h (71–75 mph)
Production years: 1935–1936
Total production: approx. 357 cars

For a mid-1930s automobile, a top speed of around 120 km/h was considered quite impressive.

Interesting Facts about the Zbrojovka Brno Z5 Express

One of the early FWD cars in the region

The Z5 Express was among the first cars produced in Czechoslovakia to feature front-wheel drive.

A two-stroke engine in a passenger car

A four-cylinder two-stroke engine was an unusual choice. Today such engines are more commonly associated with motorcycles or small post-war cars.

Extremely short production run

The model was produced for only about one year, which explains its rarity today.

Rare sporty versions

The roadster variant was built in very small numbers and is now considered the most valuable version of the model.

A preserved museum example

One of the best preserved examples is the 1936 roadster displayed at Veteran Arena Olomouc, one of the largest automotive museums in the Czech Republic.

How Much Is a Zbrojovka Brno Z5 Express Worth Today?

Because of the very small number of surviving vehicles, the Z5 Express rarely appears on the collector car market.

Estimated values depend on condition and body style:

• project or restoration candidate: €60,000 – €90,000

• well-preserved example: €120,000 – €180,000

• rare restored roadster: up to €200,000 or more

Interest in pre-war Central European automobiles has been steadily growing in recent years, which means that values for such rare cars continue to rise.

The Legacy of Zbrojovka Brno

Although automobile production at Československá zbrojovka Brno lasted only a relatively short time, the company left behind several very interesting vehicles.

Models such as the Z4, Z6 Hurvínek, and the Z5 Express demonstrate that the Czechoslovak automotive industry was highly innovative during the interwar period.

Today, cars produced by Zbrojovka Brno are true collector’s rarities, and the surviving examples preserved in museums and private collections represent an important part of Central European automotive history.